Organisaties die willen innoveren, kampen vaak met beperkingen in tijd en mankracht. Daarom wenden ze zich steeds vaker tot het grote publiek. In online communities die worden opgezet, kunnen klanten ideeën aandragen of meedenken over producten en diensten. Ideation en co-creatie zijn twee manieren om die inzichten op te halen. Maar wat betekenen die termen en hoe verschillen ze van elkaar? 

Crowdsourcing of publieksraadpleging is een Engelstalig neologisme dat wordt gebruikt om een recente ontwikkeling aan te duiden waarin organisaties (overheid, bedrijven, instituten) of personen gebruikmaken van een grote groep niet vooraf gespecificeerde individuen (professionals, vrijwilligers, geïnteresseerden) voor consultancy, innovatie, beleidsvorming en onderzoek (uit Wikipedia).

Twee veel gebruikte methodes voor crowdsourcing zijn ideation en co-creatie. Bij die eerste variant gebruik je de crowd om ideeën om te halen voor nieuwe producten en diensten. Bij co-creatie krijgt het publiek ook een rol in de ontwikkeling van nieuwe diensten of producten.

Crowdsourcing: Ideation

Ideation is als een open ideeënbus voor een organisatie. Zo’n ideeënbus kun je inzetten voor medewerkers (interne ideation) of voor je klanten (externe ideation). Klanten of medewerkers kunnen in een online community hun ideeën aandragen ter verbetering van de organisatie. Dit kunnen allerlei suggesties zijn rondom het verbeteren van de service, nieuwe producten of slimmere manieren van werken. Een van de kenmerken van ideation is dat het niet sturend is. Alle suggesties zijn welkom.

Dat zorgt ervoor dat je grote aantallen mensen nodig hebt die ideeën aandragen. Ga er namelijk maar vanuit dat slechts een minimaal percentage van de suggesties echt bruikbaar is. Elke grootschalige brainstorm levert een hoop nutteloze ideeën op. Om ideation rendabel te krijgen zijn dus per definitie veel mensen nodig die meedenken. Je zoekt kwantiteit in mensen en ideeën. De hoeveelheid ideeën zorgt er ook voor dat het selectieproces goed ingericht moet zijn. Daar kun je de community bij betrekken door hen te laten stemmen op goede en slechte ideeën. De suggesties met de meeste stemmen neemt de organisatie in overweging. Het spreekt voor zich dat je deze criteria vooraf goed vastlegt en communiceert in de community.

Dell gebruikt al jaren de online community Ideastorm om nieuwe inzichten op te halen. Dell heeft becijferd dat de waarde van een goed idee ongeveer 10.000 Dollar vertegenwoordigd. In de afgelopen jaren heeft het platform de organisatie miljoenen opgeleverd. 

Dell is een van de vele organisaties die ideation inzet. Andere bekende voorbeelden zijn Star Bucks Ideas, Spotify Ideas, en Lego Ideas. Al deze organisaties maken slim gebruik van hun achterban door ze in te zetten voor het brainstorm- en selectieproces. Om ideation succesvol in te kunnen zetten, moet wel aan een aantal randvoorwaarden zijn voldaan:

  1. Voor elk idee moet je kunnen aangeven in welke fase het zich bevindt: Nieuw idee, idee in overweging, aangenomen idee, afgekeurd idee, in productie of geïmplementeerd idee. De community moet weten wat er met hun suggesties gebeurt, zowel die van henzelf als die van anderen.
  2. De interne organisatie moet goed aangesloten zijn op het ideation-proces. De roadmap van productontwikkeling moet externe invloed toe kunnen laten. De product developers uit de organisatie moeten de input uit het ideation proces serieus nemen en de tijd ervoor vrij maken om het op te kunnen pakken. Een van de gevaren is een overstelpend aanbod van goede ideeën en geen ruimte om ze verder te ontwikkelen. 
  3. De organisatie moet zelf ook ideeën aandragen. Dit zorgt ervoor dat het voor community-leden duidelijker wordt op wat voor soort ideeën de organisatie zit te wachten. Daarnaast haalt het koudwatervrees weg en zorgt het voor open communicatielijnen.
  4. De organisatie reageert op de ideeën. Dat geeft aan dat ze input waardeert en het scherpt halfbakken ideeën aan.
  5. De stemmen van de community zijn een indicatie en niet bepalend. Stemmen gebeurt namelijk niet altijd om de juiste redenen. Er kan vriendjespolitiek en sociale wenselijkheid in sluipen. 

Crowdsourcing: Co-creatie

Waar je bij ideation mikt op grote aantallen, zoek je bij co-creatie naar specifieke kwaliteiten. Co-creatie gaat een stap verder dan ideation: Het publiek krijgt een rol in de ontwikkeling van producten.

Organisaties gieten co-creatie vaak in de vorm van open uitdagingen. De uitdagingen waar de organisatie zelf niet uitkomt, of geen tijd voor heeft staan vermeldt op het web. Omdat er meer wordt gevraagd van de deelnemers staan er vaak geldprijzen tegenover. Daarnaast zit er een tijdslimiet aan. De uitdagingen lopen maximaal een paar weken tot een maand. Bij hackathons is die tijdslimiet zelfs ingekort tot een aantal uur.

Moneyou (een van onze klanten) heeft een community waar slimme jonge programmeurs en ontwerpers wordt gevraagd mee te denken over uitdagingen van de organisatie. Ze hebben ze onlangs de Beta-versie van de Moneyou Go app gelanceerd. In een specifieke uitdaging wordt de community gevraagd om nieuwe functionaliteiten aan te dragen.

Andere voorbeelden van co-creatie zijn de Kamer van Koophandel die met Addventured MKB-ers wil aansporen grote corporates met hun uitdagingen te helpen. Zo kun je meedenken over betere levering van pakketten door UPS, of met Essent meedenken over een nieuwe energiemarkt.
De gemeente Utrecht heeft ook een aantal uitdagingen op gemeentelijk niveau uitgezet. Op de website Starthubs zijn geldbedragen te verdienen als je slimme oplossingen hebt voor een aantal hardnekkige uitdagingen zoals het verleiden va leerlingen voor het MBO, of gezonder eten in de sportkantine. 

 

Voorbeeld co-creatie van de gemeente Utrecht
Voorbeeld van co-creatie van de gemeente Utrecht in samenwerking met Surfnet

Om co-creatie goed te managen moet ook aan een aantal randvoorwaarden zijn voldaan:

  1. Een goede briefing is cruciaal. Wat zijn de eisen waar goede oplossingen aan moeten voldoen? Hoe moeten oplossingen worden ingediend? Wanneer is de deadline? Wat kun je verdienen? Welke type publiek mag reageren?
  2. Het instellen van een deadline is slim, omdat het momentum genereert.
  3. De communicatie voor deze uitdagingen moet gericht zijn op het juiste publiek. In tegenstelling tot ideation, zoek je niet naar het grootst mogelijke publiek maar naar een specifieke doelgroep. Bepaal eerst de doelgroep en zorg er daarna voor dat je hen betrekt.
Auteur

Peter Staal

Community Building Consultant voor bureau Bind

Reacties