Als we bij een klant komen, hopen we altijd dat het bestuur online netwerken volledig omarmt. Een social intranet of online community tot een succes maken wordt zoveel makkelijker met een bestuurder die er helemaal voor gaat. Een digitale leider die het goede voorbeeld geeft en niet opgeeft bij de eerste de beste weerstand. Maar wat is nu eigenlijk een digitale leider en wat doet zo iemand? 

Wil je een social intranet of ander online netwerk tot een succes maken dan heb je ook de formele leiders uit de organisatie nodig. Als dat niet het geval is dan blijft het een vrijblijvend feestje van de medewerkers. Het risico dat je loopt zonder aangehaakt bestuur is dat er met de signalen uit de organisatie op het platform niks gebeurt. Alle klachten, suggesties en ideeën staan daar maar zonder dat er iemand naar omkijkt. Bij gebrek aan daadwerkelijke impact zullen niet heel veel medewerkers op de lange termijn actief blijven op het platform. Een social intranet is bovendien een totaal ander instrument dan andere bedrijfsapplicaties. Resultaten die je ermee behaalt zijn vaker indirect en lastiger meetbaar. Daarnaast kent de adoptie van het platform een lange aanloop, waardoor resultaten ook langer op zich laten wachten. Je hebt daarom leiders nodig met geduld en geloof in de kracht van online netwerken. Onderdeel van onze werkwijze is dan ook om de leiders uit de organisatie mee te nemen. We geven hen training op maat met als doel hen net zo enthousiast te maken over de nieuwe manier van online werken als wij dat zijn.

Netwerk leiderschap

Wat ons betreft bestaat digitaal leiderschap uit verschillende elementen. Een van die elementen is dat leiders zich ervan bewust zijn dat hun sociale kapitaal hun belangrijkste asset is. Ze zetten online netwerken (social intranet, communities en social media) doelgericht in om invloed uit te oefenen, feedback te vragen, zich te profileren en/of samen met medewerkers aan oplossingen voor problemen werken. Netwerk leiderschap kenmerkt zich door grote kennis van de dynamiek van netwerken en weten wanneer waar in te grijpen. Een netwerkleider kent zijn medewerkers beter: Hij weet wie de informele leiders zijn in de organisaties, wie degenen zijn die informatie het snelst delen, maar ook hoe alle uitvoerders hun werk doen. Desgewenst gebruikt hij sociale netwerk analyse om inzichten te krijgen in het organisatienetwerk.

Verleiding en authenticiteit

Ik schreef al eerder dat de organisatie van de toekomst een netwerk is. De aard van een netwerk is niet-hiërarchisch. In zo’n organisatie kun je macht niet afdwingen. Dat werkt niet. In plaats daarvan zoekt een digitale leider de (online) dialoog op om dingen voor elkaar te krijgen. Zijn rol is om de missie van de organisatie te bewaken en het netwerk daarvoor te benutten. Omdat het opleggen van taken tot het verleden behoort, zal hij verleidingstactieken nodig hebben als aansturend principe. Hij zal zich moeten verdiepen in story-telling: Het vertellen van verhalen om medewerkers tot actie aan te zetten. In de verschillende boeken van Steve Denning staat uitgebreid beschreven hoe dat in de praktijk werkt. De nieuwe leider communiceert zelf en niet via de communicatie-afdeling. Authenticiteit en kwetsbaarheid zijn daarbij sleutelwoorden. Om vertrouwen te kweken bij medewerkers zal hij zichzelf ook kwetsbaar op moeten stellen. Alleen op die manier zullen medewerkers zich vrij genoeg voelen om hun uitdagingen en vragen te delen.

Visie

De digitale leider heeft een heldere visie waar hij naartoe wil met een community of social intranet. Hij weet dat het platform maar een klein onderdeel is van een grootschalige verandering. Hij ziet het als de eerste noodzakelijke stap in de digitale transformatie die elke organisatie door moet. Omdat hij zich bewust is van de noodzaak tot verandering om als organisatie te overleven zal hij niet snel wijken bij weerstand. Werkwijzen en gedrag veranderen kost nu eenmaal bloed, zweet en tranen. Hij snapt dat de manier waarop hij werkt gaat veranderen, maar dat hij de bestaande hiërarchie wel kan benutten om het ideaal van een netwerkorganisatie voor elkaar te krijgen. Een netwerk heeft namelijk -zeker in het begin- centrale aansturing nodig. Digitaal leiderschap betekent niet ‘van de zijlijn toekijken hoe het allemaal vanzelf gebeurt’.

stadia van online netwerken
Verschillende stadia van netwerkvorming. Centrale aansturing is in het begin nodig.

Formeel en informeel leiderschap

De bestuurder van de toekomst staat er niet alleen voor. In het netwerk drijven vanzelf zogenaamde informele leiders naar boven. De leider van de toekomst creëert bewust ruimte om die nieuwe informele leiders te faciliteren. Dit kan formeel door hen vrij te maken om zich op het netwerk te richten (extra uren, beloning, leider- of ambassadeursprogramma, eigen netwerk). Maar ook officieus door hen te helpen met hun uitdagingen of actief hun mentor te zijn. In de overgangsfase naar een netwerk zijn informele leiders erg kwetsbaar. Met name het middenmanagement wil graag controle en macht houden. Een actief mandaat van hogerop is cruciaal om die initiatieven niet in de kiem te smoren.

Auteur

Peter Staal

Community Building Consultant voor bureau Bind

Reacties